IVC2019 Poznan blog – Day 3

The 46th International Viola Congress takes place in Poznan (Poland) from Sept. 24th – 28th, 2019. Your intrepid bloggers Karin Dolman and Kristofer Skaug bring fresh reports daily from this temporary hotspot of the viola universe.

Day 3: Thursday, September 26th, 2019
<previous day>  <next day>

In spite of my “Eager” intentions, I did not make it to the morning lectures, let alone the 8am ensemble rehearsal. Karin and I went to the IVS Delegates’ Meeting, where the International Viola Society board shares information and feedback with the national section representatives. Without going into details, I was happy to see that there is a constructive dialogue in progress about the workings and directions of the IVS for the future.

The first presentation that I attended was a familiar one – DVS president Karin Dolman and her husband Jan van der Elst proudly presented the results of the Viola-building project during IVC2018 in Rotterdam. Jan gave a very good and entertaining presentation of the Luthier team and the building process, “how to build a viola from scratch in 5 days”. As work progressed towards increased integration of the instrument assembly, the opportunities to work in parallel decreased, until in the final stages it was essentially a one-man job. Working under such time pressure allowed no margin for error, and gave rise to heroic feats like carving the scroll in one day – a job that normally takes up to a week!

The viola was presented “in the white” (i.e. unvarnished) during the Closing Ceremony in Rotterdam, where the uncalibrated product was given test drives by Kim Kashkashian and Atar Arad. Today, 10 months later (almost to the day), the viola could be admired complete with varnish – which in many ways acts as a “sound equalizer”.

Karin played a composition on the new viola, specially commissioned for this occasion by the Polish/Australian composer Paul Kopetz: “The Leprechaun” – complete with elfin ears and jingle bells around her ankles. It was an entertaining performance in and of itself, but more importantly it evidenced the great sound and playability of this instrument.

There is more good news: The viola has been acquired by the Rotterdam-based Erasmus Foundation. Talented students can apply for a 2-year loan, during which they will be obliged to bring this “Erasmus Viola” to future IVC congresses, so that we can all enjoy this instrument as a kind of “international heritage”. More information about application procedures etc. will be posted here on the Dutch Viola Society website later.

The rest of the presentations this afternoon took place in the Wieniawski house downtown, starting with a lecture by Carlos Maria Solare (IVS president) titled “The Emancipation of the Viola within the Romantic Orchestra“. Taking the classical viola “ripieno” role in 18th century music as a starting point, he illustrated with anecdotes and examples how the viola was entrusted new and more significant functions within the orchestra throughout the 19th century, including solo parts and dramatic underlining. Three composers were highlighted for their innovative use of the viola within the operatic literature in particular: Carl Maria von Weber (Der Freischütz, 1821), Hector Berlioz (La Damnation de Faust, 1846) and Richard Wagner (from Tannhäuser to Die Meistersinger von Nürnberg).

The lecture-recital “Recreating the 1919 Berkshire Music Festival Competition” by Hillary Herndon is the result of a project initiated by the American Viola Society last year towards a centennial commemoration of the 1919 Berkshire competition, which was entirely dedicated to viola sonatas. Previous to this composition contest, the viola literature only counted about 50 known sonatas; at the 1919 contest,  72 new compositions were submitted, more than doubling the available repertoire. It is known that the Rebecca Clarke and Ernest Bloch sonatas emerged tied in first place, but the other 70 non-winning entries were never identified. So this project attempts to identify viola sonatas that emerged around the 1919 time frame, and of which we may guess that they were submitted to the competition.

Accompanied by pianist Bernadette Lo, Hillary Herndon proceeded to play fragments from five unnamed pieces, and the audience got to vote which fragment they liked best. The winner turned out to be the 3rd movement (very much in the style of an Irish/Scottish jig) from Sir Granville Bantock’s viola sonata in F major. This work was subsequently played in its entirety (with some cuts – quote: “This music needed some pruning“, not only in order to fit into the available congress time slot…!). The artists received lots of well-deserved appreciation from the audience.

The “afternoon recital” at 1700h consisted of a rich set of violin-viola duos. First, Annette-Barbara Vogel (Canada) and Raquel Bastos (Australia) skillfully performed the Six Bagatelles for Violin and Viola by Australian composer Margaret Sutherland (1897-1984). This is surprising music with lots of fun hairpin turns and spanning a wide spectrum of techniques, colours and moods. I hope to encounter it again in the future!

Next came Lech Balaban with a solo Cadenza by Bogusław Schaeffer (1929-2019) – extracted from the same composer’s string quartet. It could be seen as a somewhat bipolar monologue, where each sentence is equipped with its own technical main feature: trills, fast runs of repeating figures, glissando, spiccato, pizzicato, tremolo, double stops and so on.

After this, Balaban was rejoined by his son Jan on violin, to extend their set of violin-viola duos from the Tuesday evening concert. They first premiered a Scherzo by Marcin Molski, a 20-year-old composer who was present at this recital. The vibrant energy of this music was undeniably catchy. They proceeded to play the ultimate vioin/viola classic: the Passacaglia by Händel/Halvorsen. Both players articulated with exceptional control, so one could clearly hear “stereo bounce” effects that often get lost in the more gung-ho encore-style performances of this piece. But perhaps they took this a little too far, denying themselves the relief of a smile along the way – after all, it’s still supposed to be fun playing this, IMO! :-).

The smiles surfaced nevertheless in the next piece, Arpeggio per viola by Alessandro Rolla. It has a furiously fast viola accompaniment, and with a very short length it seems designed as a show-off encore. I was left to wonder if this is an original Rolla, as the ending sounded quite unconventional (whence the smiles) …

Time to grab a quick pasta dish again before the Evening concert … however this time we were tempted to take dessert as well, which meant we arrived too late at the POSM Main Auditorium, where Polish violist Krzysztof Chorzelski had already started his recital with the (30-minute long) Schubert Arpeggione sonata.

The second piece tonight was Joseph Phibbs’ Letters from Warsaw, inspired by war-time letters that Chorzelski had found from his grandmother. The music starts calmly with an intimate sonorous song in the viola, increasing in intensity and then fading again. The next movement has a more agitated character, with tremolo-trills chasing some as-yet unseen target… the urgency increases and peaks with loud and dissonant chords. The third movement returns questioningly to the calm of the beginning, but the solace is temporary: The viola starts running frantically again, looking for some more permanent refuge. This cycle repeats itself, and then abruptly the running (and the movement) stops. The last movement rephrases the original song, after which the piano brings a soothing and serene lullaby. The viola echoes this lullaby with high harmonics, to end the piece. A beautiful and very personal performance by Chorzelski, with great control of tone. Compliments also to the pianist Lech Napierala!

Andrzej Czajkowski (1935-1982) was a Polish pianist, composer, and a great all-round intellectual. His major work was a very ambitious opera based on Shakespeare’s The Merchant of Venice, which he completed shortly before his death. Through his friend Maciej Grzybowski, Chorzelski obtained the manuscript of Czajkowski’s viola sonata from the collection of Halina Janowska, who passed away very recently; so tonight’s performance was dedicated to her.

The opening theme is dominated by large intervals reminiscent of a despairing Prokofiev. Different moods and expressions alternate in dissimilar episodes. The 2nd movement has a dark an sinister piano introduction, the viola fluttering above this chasm. At one point there’s another Prokofiev-like allegro, but this soon morphs into more feverish kaleidoscopics. There’s a free cadenza in the viola that is interrupted by a stern choral in the piano, bringing the movement to a close. In fact, the whole piece feels to me like a long “dreamscape” full of seemingly incoherent images. So for the remainder of the performance, I cease my analytical attempts and surrender to just riding the wild waves of this music. It is an impressive and virtuosic performance by both players, appreciated by the assembled viola enthusiasts with an emphatic applause.

The Czajkowski sonata needs and deserves more listenings, it is enormously rich in material, and it is impossible – at least for me – to take it all aboard and immediately “connect the dots”. Given the composer’s reputation as an intellectual, its analysis would probably be a fruitful subject for a research paper.

Editor’s postscript: We have learned that a dedicated web page exists for the Czajkowski viola sonata, maintained by mr. David Ferré – check it out here.

We stay on for Viacheslav Dinerchtein‘s late-night Magic show with “no strings attached” (52 cards and no viola!). With great humour and subtle misdirections (at least I’ll stick to that as explanation for sanity’s sake), Slava led us through a series of perplexing card-guessing games. The Poznan IVC Office’s always-friendly front-desk manager Edyta Butor (I promised her a beer when all this is over!) and IVS president Solare willingly acted as tableside victims of Dinerchtein’s playful deceptions. A much-appreciated non-viola-related wind-down activity after the 3rd full day of viola congress!

Onward to day 4…!

– Kristofer

<next day>


IVC2019 Poznan blog – Day 2

The 46th International Viola Congress takes place in Poznan (Poland) from Sept. 24th – 28th, 2019. Your intrepid bloggers Karin Dolman and Kristofer Skaug bring fresh reports daily from this temporary hotspot of the viola universe.

Day 2: Wednesday, September 25th, 2019
<previous day> <next day>

I must be getting old, as attending viola ensemble rehearsal at 8am (a daily session aptly titled “Everyone is Eager“, in the early drafts of the programme) proved to be an impossible challenge this morning, after late-night blogging work. Apparently 3 die-hards showed up… but I’m not too ashamed, because without that extra sleep I would have been unconscious at this point, unable to complete this blog in time. Hang on for the full report of a very long and action-packed day…!

The 9am lecture session kicked off with a “food-for-thought” session by Myrna Layton (representing the Primrose International Viola Archive – PIVA) with the title “Building your public: attracting and retaining the Millenial and iGen(eration) audience“. She started out elaborating a number of thesis statements:

  • Performers needs to build an audience if they want to have an audience
  • Players need to ask themselves about their relationship to their audiences
  • All musicians should be able to address audiences confidently
  • Understanding the “iGen” means understanding the future (audience)

As a result, a “list of things to think about” emerged, however it remains more a list of questions than ready-served answers (that would be too easy!). I wonder if we can figure out how the iGen audiences work before the next hard-to-reach generation emerges…!

Next up was an interesting presentation by Elyse Dalabakis, concerning the viola concerto by the Greek composer Dimitris Dragatakis. This is part of her Ph.D. research under guidance of prof. Donald Maurice, in Wellington (NZ). She travelled to Athens to perform archive research for this work, and was also introduced to Artur Paciorkiewicz, the Polish violist who did the premiere performance and recording in 1993.

By no coincidence whatsoever, mr. Paciorkiewicz was present in the room, and was subjected to a (prepared-translation) interview about the process of rehearsing and performing this work. The composer (Dragatakis) was apparently unusually pleased with the premiere performance, the first movement of which we were given to hear the actual recording (reportedly a premiere sounding as such). It is indeed a fascinating work!

At 10am we hurried over to the POSM recital hall, where Maxim Rysanov was giving a master class. The DVS “Sister Act” (Sunniva and Ursula Skaug) were fortunate to go first, with a half-hour lesson on the Lutoslawski Bucolics. He easily squeezed out some extra mileage in dynamics, phrasing, tempi, and even re-arranging the octave choices in various places. After this there were some very interesting lessons on the Bach solo suites, the names of the students unfortunately escaped me.

The programme “An oriental bridge” by Baris Kerem Bahar (Turkey) featured various solo viola pieces written mostly for (and even by) himself. On the whole his compositions are neither modern in style nor very virtuosic, but quite sweet and melodic music (quote: “I’m a romantic guy!”). The ornaments and sounds are really oriental, but with a very classical trained scale work.

Unfortunately, he was unable to perform his programmed pieces by Tsintsadze and Khachaturian, because there was no pianist (wtf 1st degree). Instead he took more time for a Q&A session, and told us about an emerging genre referred to as “Turkish classical music”, which bridges traditional oriental and classical styles, making a specific use of e.g. vibrato, sul tasto, ponticello, and quarter-tone adjustments on conventional scales. For more information you can visit his website: www.bariskerembahar.com

The Swiss IVC delegation summed up in one person, Viacheslav Dinerchtein brought an interesting lecture-recital about Mieczysław Weinberg’s solo sonatas for viola. Born in a Polish-Jewish family in pre-WW2 Warsaw, the talented pianist Weinberg fled (as only survivor of his family) when the German invasion came, and ended up in Minsk (Belarus), where he entered the Conservatory. Particularly notable is his discovery of, and eventual friendship with Shostakovich. They were both very prolific composers, and it seems clear that they influenced each other musically. Case in point, Dinerchtein postulated with confidence that Fjodor Druzhinin’s performance of Weinberg’s viola sonatas must have given Shostakovich the spark to write his own viola sonata. In the other direction, Shostakovich fervently and publicly defended Weinberg’s music against bans and official State beratements.

Dinerchtein played the 1st Weinberg solo sonata for us by heart (!), a very complex work, and deeply impressive. I (Karin) definitely could hear the influences of Shostakovich here, but I also felt a touch of Britten – one of his string quartets sounds nearly like a quotation from this Weinberg viola solo sonata.

Lunch break – so we eat our lunchbag sandwiches, with not-too-cheap coffee from the Hotel Ikar restaurant. Outside it has started raining, quite a lot actually. So we’re happy to stay inside and visit the stands at Music4Viola and Gems Music publishers, where lots of interesting repertoire for viola ensembles is on display. We end up buying a healthy stack of fresh sheet music, for further enjoyment at home 🙂

After the break, Aneta Dumanowska and Barbara Papierz performed (as “teacher-student” duo) the Lament for two Violas by Frank Bridge, bringing out some pleasing whole-bodied confluences of sound, which are richly latent in this possibly most famous piece of the viola duo repertoire. It is nearly a symphony in itself, well written technically for the viola, a delight to play and also today to listen to.

Next, Annette-Barbara Vogel and Jutta Puchhammer-Sedillot take on the Sonata for violin and viola (1945) by Mario Castelnuovo-Tedesco (1895-1968): A piece with significant challenges in articulation and sound production. Not to be taken lightly!
1st movement (con brio) is very cheerful and bright. It made me (Karin) think of Reger’s  trios for flute, violin and viola – even in dynamics. Then there are also the Rollaisms, i.e. violin and viola happily agreeing about everything.

The 2nd movement introduces a more reflective theme, which is fed into a series of variations. The interplay of violin and viola voices is varied and imaginative. The melody initially stays in the viola, and the violin adds Schubertian high variations. And then suddenly this beautiful waltzer followed by an heroic theme in both instruments accompanied by daunting arpeggios. The movement ends with a rich fugue (reminding us why we have to practice thirds!). Beautiful!

The ensuing virtuosic Scherzo – Rondo movement is very enjoyable music (an intersection of waltzer and tarantella), and very well played too!

An extra cheer from the crowd: The Portuguese delegation has finally arrived, after a harrowing double-delayed travel of 26 hours without sleep! And just in time for Jorge Alves to bring his contribution to this recital: Two contemporary viola solo pieces. The first piece, Dedans-Dehors by Miguel Azguime (b. 1960), is anchored in deep accentuated E-notes on the C-string, with excursions through glissandi and harmonics all over the place, full of surprising twists. It evokes a feeling of timelessness…
The next work by Armando Santiago (b.1932) bears the title “Neume III, en huit strophes” (the programme booklet had it badly misspelled). The music is challenging for the performer as well as the listener: Likened to “a crazy person talking”, there are undulating, shifting notes and odd, erratic pizzicato outbursts, as well as movements hard to describe with words, except perhaps “you had to be there“…

Following a rather wet walk through historical downtown Poznan, we entered the house of the Henryk Wieniawski Music Society, in an alley behind the beautiful Market square. There’s a living-room concert venue with an old white Calisia grand piano (glad there aren’t more IVC attendees, as they would have had to listen outside, in the rain!).
Due to the transit time, we unfortunately missed the lecture about the viola compositions of Tadeusz Paciorkiewicz, but we were on time to hear his viola sonata being executed by Błażej Maliszewski (with Paweł Rydel on the white piano stool).

The next program concerns classical cello sonata transcriptions. Prof. Leszek Brodowski explained his affinity to transcriptions by the shortage of (readily available) viola solo repertoire when he graduated from conservatory, 40 years ago; so he started writing his own transcriptions of classical works – Mozart, Mendelssohn, Schubert. He then performed a transcription of Beethoven’s Cello Sonata op.5 no.2 in g minor, which indeed sounded like a very convincing option for viola – not least by the visible pleasure that prof. Brodowski took in playing Beethoven here, in this chamber music room, where the spirit of Wieniawski is all around.

Krzysztof Komendarek-Tymendorf followed suit with his very own transcription of Brahms’ Cello Sonata no.1 op.38 in E minor. Together with pianist Mirosława Sumlinska he brought the “transcription” themed concert to a very passionate culmination. Unrelated to the skilled performance, however, one can’t help missing Brahms’ powerful cello notes deep down.Tymendorf’s proverbial encore was an actual world premiere of the piece “Waldteufel und Nixe” by Artur Andrzejewski, more of a miniature, tonal in construction in spite of the 1965 birth year of the composer. Very enjoyable – and noted on the wishlist!

This leaves us with 90 minutes of rest for the ears, and other restorative activities, before we head to tonight’s evening concert in the Poznan Grand Theatre, a quite spectacular building and beautiful opera/concert hall. The Poznan Grand Theatre Symphony Orchestra has taken the stage, with Katarzyna Tomala-Jedynak at the baton. No less than FOUR concertos are programmed, 2 solid hours of viola concertos binge-listening without an intermission! OMG…

 

After a short welcome and introduction from our hosts as well as IVS president Carlos Maria Solare (“what’s-all-this-Viola-Congress-stuff-then?”, for the broader audience), we are all set for the Anton Wranitzky double-concerto in C, with grand old man Jerzy Kosmala playing together with his own 17-year-old grandson (!) Stefan Kosmala-Dahlbeck. Although both are currently living in the U.S., their roots in Poland are strong.

 

The second concerto on the programme this evening was composed in 2016 by the young Ewa Fabiańska-Jelińska (b.1989), and performed by our congress co-host Ewa Guzowska. It is a refreshing contrast to the Wranitzky concerto, and Guzowska adds a lot of energy to the performance, with beautiful tone qualities. Her viola speaks easily through the string orchestra accompaniment.

Similarly for viola and strings is the concerto by Marek Stachowski, interpreted by Tomasz Rosinski. The latter is audibly and visibly a first-rate violist, but the “script” he gets to work with is a bit on the meager side here. There is significant repetition, long periods of soloist inactivity, and not enough material to keep things cooking for the (too long) duration of the piece.

The opposite would be true for the 1968 concerto of Grażyna Bacewicz (mentioned in yesterday’s blog): in the hands of violist Paweł Riess, and joined by a fully instrumented symphony orchestra (except – oddly, the viola section is vacated!), this piece turns into a truly impressive work. The slow movement is of great beauty, and the finale is explosive and furious. Compliments to the soloist, conductor, and the orchestra alike!

I could say more, but this blog is already long enough, and I am really Eager to make it to Viola Ensemble practice tomorrow at 8am!

So that’s it folks – tune in again tomorrow…

– Karin & Kristofer

<next day>

 

 


IVC2019 Poznan blog – Day 1

The 46th International Viola Congress takes place in Poznan (Poland) from Sept. 24th – 28th, 2019. Your intrepid bloggers Karin Dolman and Kristofer Skaug bring fresh reports daily from this temporary hotspot of the viola universe.

Day 1: Tuesday, September 24th, 2019
<next day>

Well, it was a very long drive from Holland (950km), but we’re finally here in Poznan, Poland! Last night, it did not take long to convince us that Poznan has much to offer in terms of food and drinks and a very amicable old city centre.

This morning, arriving at the main venue Hotel Ikar, we found a mid-size conference room with an intriguing mural of some historic Polish (?) battle scene, but no special facilities. Before 9am, however, the room was filled with some 30-odd viola congress participants, most of which are old acquaintances by now (Karin and/or I have attended every IVC since 2013). Many more are joining in the next days…!

Our hosts Boguslawa Hubisz-Sielska, Ewa Guzowska and Lech Balaban, welcomed us to the congress; IVS president Carlos Maria Solare threw in some words of thanks (rehearsed in Polish – which instantly made him a local hero!) and blessings for a good week. By way of anecdotes he mentioned that Henryk Wieniawski, a great violinist and one of the musical legends of Poznan and Poland, had preferred to play the viola in string quartet context. So Wieniawski now has a viola alibi, too :-).

Special guests in the category “old viola gurus” at the IVC this week are IVS Co-founder Dietrich Bauer and Polish VS Honorary president prof. Stefan Kamasa.

Except for the above, the opening ceremony was quite straightforward and unadorned by long speeches and formalities, so without further introductions we leapt head-first into the congress programme:

Jadwiga Stanek presented a lecture about the Variations for solo viola by Gordon Jacob. Written in 1975, it remains a rarely played piece, but is certainly very interesting. It was a pity that Stanek did not perform it live, but her recordings of the nine variations were very nice. She pointed out the characteristics of each variation, and concluded that the piece bears significant didactic value, for its wide range of contrasting techniques.

The next presenter was Anne Leilehua Lanzilotti, discussing the piece Sola for viola and electronics, which she commissioned from Anna Thorvaldsdottir on the occasion of the 100th anniversary of the legendary 1919 Berkshire viola composition contest. Anne first described the process of understanding and documenting the extended techniques used in this music by means of personal interviews with the composer, demonstrating the many subtle sound effects that could be produced by e.g. lateral bowing, false harmonics (“seagull effect”) and natural harmonics. In fact, Anne has created a really cool website where you can see numerous examples of such extended techniques and their notation, explained and demonstrated by composers and performers together: www.shakennotstuttered.com

She then went on to perform the piece in full. Among the many evocative passages, in particular a long episode of cascading natural harmonics had me carried away. It was a pity that the beamer equipment in the conference room produced a very annoying low-frequency buzz, which severely interfered with softer sounds. Let’s hope they can do something about it before it makes more musical casualties!

Next was the recital contribution (on behalf of the Dutch delegation) of the sisters Ursula and Sunniva Skaug, with the title “Related Souls: A Canonical Sister Act” – referring to their lives forming the analogy of a canon in multiple ways. The DVS logistics team had time to re-arrange the room for a more “concert friendly” layout, and fortunately we could do without the noisy conference room loudspeakers. Lutoslawski’s Bucolics for 2 violas (arranged by IVC host Hubisz-Sielska) and the serenade Related Souls by Dutch-Canadian composer Lowell Dykstra (written for Gisella and Annette Bergman) were received well, and the Message Ground (based on the song Message in a Bottle by The Police) was a successful close-out piece. Everybody was so enthusiastic! Even I (Karin) got compliments, although I wasn’t really involved!

After a short lunch break, the congress continued with an interesting lecture by prof. Stefan Kamasa, titled “Concerts of 20th century Polish composers”. Kamasa is former principal of the Warsaw Philharmonic and an eminent soloist, who has had the fortune to be personally involved in the early history of several 20th century Polish viola concertos: First the viola concerto by Aleksander Tansman (composed in exile, 1936-37), and the Grazyna Bacewicz concerto (commissioned by Kasama in 1968).  Then there was Tadeusz Baird’s much-appraised Concerto Lugubre (1974), Roman Palester’s concerto (1976-79), and last but certainly not least, the Penderecki concerto (1983). It was a fascinating review, full of personal anecdotes and recording fragments from these concertos.

This lecture transitioned directly into a master class, where prof. Kamasa gave advice to two Polish students: Lucja Jaskula played one of the Hindemith solo sonatas, and Justyna Robak gave a movement from one of the Bach solo suites her best shot. Although the spoken parts mostly consisted of a mix of Polish and German, the nonverbal signals (postures, gestures, and last but not least musical expressions) quickly filled the room and spoke their own language.

The University of Tennessee viola class (studio), led by Hillary Herndon, exposed us to a new viola etude collection called “18+3”, composed by Jorge Variego. Samples of the printed book were passed around so people could read along. Most of the exercises addressed challenges with string crossings, with additional accents such as harmonics, ornamentation, shifts, double stops, and so on. The students each introduced and performed one etude (live or pre-recorded), with titles such as “Look Inside”, “Riffin”, “Uninvention”, “Beyond the rail tracks”, “Mi caramelo” and more. Altogether it formed a varied and interesting set of exercises. They are quite suitable, so I (Karin) bought a copy of the book.

Unfortunately, once again the tech support branch of the congress came up a bit short, the UT team was on their own to figure out how to hook up sound and video, and when a (grumpy) local technician finally arrived, they had already employed a workaround which got them through their routine.

Change of venue – over to the Recital hall of the next-door POSM School of Music –
Our host Boguslawa Hubisz-Sielska opened the afternoon recital with a rendition of the (to me) unknown Vieuxtemps piece “Romance on the theme of Halka (by Stanisław Moniuszko)“, technically quite demanding. Her performance gave a good view on the piece.

Next came a piece that we were really curious about, by the (African-)American composer Adolphus Hailstork (b. 1941): Sanctum for Viola and Piano, performed by Kathryn (Katie) Brown, a regular of recent IVC’s. The music starts with a long and very personal viola solo introduction, and develops beautifully together with the piano. At one point, Brown and her pianist Théo Narayan were both improvising. It was a convincing and authentic whole. After her performance, Brown gave a short lecture championing diversified programming, while of course putting in a good word for Hailstork to this end. Hearing of the adversities faced by the composer in gaining renown, it was necessary to be reminded that Hailstork’s skin colour played an important role in Brown’s personal advocacy. We definitely have to get his music to be played more in Europe. As with many other American compositions!

Rising to the challenge of an uncomfortably short dinner break, some of us found a quick pasta dish in a nearby Italian restaurant, while others sought improvised solutions such as picnicking in a nearby park. We subsequently gathered at 1900h in the POSM Main Auditorium for the “Inaugural evening concert” of this Congress.

The main part of this concert belonged to the Balaban family, in the form of a father-son duo: Violist Lech Balaban and his violinist son Jan. Together they performed a number of duets, most of quite recent date:  Ewa Fabiańska-Jelińska’s Passacaglia (2018), Piotr A. Komorowski’s Albo – albo (Either – or) (2019) and Sławomir Czarnecki’s Capriccio Brda (2019). Common to these pieces was a predilection for the violin part to stay close to the viola range, not seeking the extreme of its (high) registers.Together with pianist Krzysztof Sowinski, with whom he also performed in Rotterdam last year, Lech Balaban next delivered Szymon Godziemba-Trytek’s Contemplatio in memory of his father, violinist Henryk Bałaban, who passed away 3 years ago. It was a very personal music, melancholic and introverted, including a passage with descending figures of mourning.

On to some lighter material, Philipp Scharwenka’s Duo with piano accompaniment op.105. Apart from the somewhat unusual violin-viola-piano trio instrumentation, this throwback to 19th century idioms did not bring much news, in fact it is a rather long spin-out of a single theme. It struck me as a somewhat romantic but still mostly undramatic divertimento. The ending was quite funny: The viola makes a run down with some chords of the piano and violin.

After a short break, Maxim Rysanov took the stage to perform the Shostakovich viola  sonata (op.147); being the last work that Shostakovich completed before his death, it bears witness of his great love for Beethoven (esp. in the last movement). Rysanov and Sowinski brought a highly charged and very personal interpretation, with which they easily had the audience on the edge of their seats. We look forward to hearing more from Rysanov later this week.

Due to a delayed flight, the Portuguese delegation did not make it in time for their programmed late-night session, so the first IVC2019 congress day ended here. Check back tomorrow for more news!

– Karin & Kristofer

<next day>


DVS-preview IVC Poznan

Over 2 weken begint de 46e International Viola Congress in Poznan, Polen! Een afvaardiging uit Nederland gaat daar optreden met lezingen, workshops en recitals. De DVS licht een tipje van de sluier, met een “preview” van de presentaties die in Poznan gehouden gaan worden. Er wordt ook een hapje geserveerd, dus meld je graag aan

Wanneer: vrijdag 20 september, 19:00u
Waar: Trinitatiskapel, Vriesestraat 20, Dordrecht
Wat: Try-out programma IVC Poznan
Toegang: Vrijwillige bijdrage
Aaanmelding: Stuur een mail aan mail@dutchviolasociety.nl

We hopen jullie dan te mogen verwelkomen!

 

Een heerlijke avond ALTVIOOL!

door Kristofer G. Skaug, DVS redactie
Gehoord in Oude Kerk Rotterdam Charlois, 23/06/2019 20:15u
Foto’s door Jan Hordijk, genomen in de Bergsingelkerk Rotterdam, 22/06/2019

Een half jaar na het succesvolle International Viola Congress 2018 in Rotterdam zijn we weer in altvioolverband terug in de havenstad voor een avond vol altvioolmuziek. Het gezelschap Rotterdam Chamber Music Society (afgekort RCMS – niet te verwarren met de Kamermuziekvereeniging Rotterdam!) bestaat uit een kern van musici uit het Rotterdam Philharmonisch Orkest, die in kamermuzikale programma’s op avontuur gaan samen met zeer getalenteerde jonge musici in de eindfase van hun studie.

RPhO-altvioliste Veronika Lénártová heeft het voor elkaar om (samen met haar collega’s) een concertprogramma rondom de altviool samen te stellen, waardoor niet minder dan zes altviolisten deze avond te horen waren.

Ze stonden er meteen al met z’n zessen op het podum, om de “Introduction and Andante” op.5 van Benjamin Dale ten gehore te brengen. Dit stuk staat in de volksmond bekend als de “Verklärte Nacht” onder de altvioolsextetten (waarvan er momenteel 40 geregistreerd staan in de DVS catalogus voor altvioolensemble-muziek). Deze bijnaam is niet alleen te danken aan de gelijktallige bezetting en ongeveer-gelijktijdige compositieperiode (10 jaar na Schönberg’s beroemde opus 4): de muziek benadert soms ook echt de sfeer van die zwoele zomernacht in het bos (althans de minder wanhopige kant ervan).

Foto: Jan Hordijk

Bijzonder aan een altvioolsextet is (onder andere) dat je te maken hebt met zes in principe gelijkwaardige instrumenten met hetzelfde bereik. De componist heeft zo de kans om melodiestemmen veel vaker uit te wisselen tussen de spelers zonder dat er een bijkomende registersprong nodig is. Maar de compositie van Dale is ook weer niet overdreven egalitair, er is wel degelijk gemiddeld genomen een waarneembare rolverdeling, waarin de 1e stem (in de persoon van RPhO-aanvoerder Roman Spitzer) toch net iets vaker dan de rest met solistische uitspattingen mag schitteren, terwijl er aan de rechterkant van het podium twee altviolisten staan die bovengemiddeld vaak als bas-groep ingezet wordt.

Verder heeft een zesstemmig altvioolensemble een unieke klank, die geheel niet lijkt op de kamerorkest-achtige volheid van een gewone strijksextet. Onder andere is dat heel goed te merken in de slotpassage van het Andante, waar een adembenemende bos boventonen de ruimte vult, gedragen door de liggende noten in de twee bas-stemmen en aangevuld door een wolk van flageoletten en overige spectrale verschijnselen in de hogere stemmen. Genieten!

Van zes terug naar twee spelers: Francis Saunders en León van den Berg brengen het (onder altviolisten wel bekende) Lament van Frank Bridge. Er staan weliswaar twee mannen, maar de muziek is grotendeels vierstemmig, met canon-achtige passages die draaien rondom het melancholische hoofdthema. Het voornamelijk ingetogen duet mondt uit in een stille c-mineur. Erg mooi gedaan – vergeleken met de vele uitvoeringen en opnames die ik al gehoord heb, mag deze er zeker wel wezen!

Foto – Jan Hordijk

Dan is het tijd voor strijkkwintetten, natuurlijk wel in de variant “kwartet met toegevoegde altviool”, die ook wel “altvioolkwintetten” worden genoemd. Hoewel zeer productieve strijkkwintet-componisten als Boccherini en Onslow een voorkeur hadden voor de bezetting met toegevoegde cello of bas, is het altvioolkwintet geen ongebruikelijke genre: Bekend en geliefd zijn o.a. de altvioolkwintetten van Beethoven, Mendelssohn, Brahms en Bruckner. Mozart schreef er zelfs een stuk of zes, en daarvan wordt het c-mineur kwintet KV406 dat deze avond op de lessenaars staat  relatief vaak gespeeld.

Het stuk opent met een unisono drieklank in de hoofdtoonsoort, met zinderende losse C-snaren alom dus. Opmerkelijk is dat dhr. Spitzer in deze bezetting zijn aanvoerderschap voortzet in de rol van viool-primarius, en hier behoorlijk mee uit de voeten kan. Het geluid van een altvioolkwintet zou men als “een kwartet op steroïden” kunnen typeren, want met de 2 alten puilt het “middenrif” van de klank behoorlijk uit. De klankvorming van dit RCMS-ensemble vond ik nog extra indrukwekkend, wellicht lag dat aan het feit dat er eigenlijk drie altviolisten op het podium zaten? Het is aan niets te merken dat het hier gaat om een gelegenheidsformatie, met de jonge portugees José Nunes (Master-student in Amsterdam) op 2e altviool.

Foto – Jan Hordijk

Het tweede deel (Andante) is een gloedvolle serenade die zich gelijk nestelt in je geheugen. De innemende melodie wordt het vaakst door de violen vertolkt. In de diepte bieden de alten en cello een soort amen-refrein aan. Dit is muziek die je eindeloos zou kunnen aanhoren!

In het daarop volgende Minuetto in canone spreekt de meer cerebrale kant van Mozart – met een knik naar Haydn. Het dansmuziekje wordt aanvankelijk in 2- en 3-stemmige canon verdeeld over het ensemble. Soms wordt er gedubbeld, maar de allianties wisselen voortdurend. Helemaal geinig is het middensegment, Trio al rove(r)scio, een dubbelcanon waarbij het ene thema de omkering is van het andere. Dit vond Mozart kennelijk wel al genoeg gepuzzel voor 4 stemmen, dus de 2e alt doet hierin even niet mee.

Het laatste deel (Allegro) heeft weer zo’n onvergetelijk mineur-thema, dat in verschillende variaties wordt behandeld. Hierbij komt weer veel Mozartesk speelsheid om de hoek kijken. Kostelijk is o.a. de 3e variatie, waar de 2e viool en 2e alt samen een gesyncopeerde scheervlucht langs de hoofdnoten van het thema maken. Na nog zo’n 2-3 variaties laat Mozart de teugels los: Recapitulaties lopen over in gekke muzikale plot twists … maar uiteindelijk is hij daar dan toch: de C-majeurversie “die je wist dat zou komen” om alles vrolijk af te ronden.

Na de pauze klinkt het “Amerikaanse” kwintet van Dvorak, op.97 – een soort tweelingstuk van diens zeer bekende American quartet op.96, waarbij de toegevoegde gast-altviolist als party crasher best veel aandacht opeist. In de vertolking van de pas-afgestudeerde Stefano Sancassan mag de 2e altviool het bal openen met een solo-introductie van het hoofdmotief, en hij krijgt nog verdere solistische spotlights zowel bij de finale van het 1e deel en bij de opening van het spetterende scherzo-deel. Maar de mooiste solo van het geheel is weggelegd voor de 1e alt (in dit geval Veronika Lénártová), een melancholische en vrij idiomatische Dvorak-melodie in het mineurige “trio”-segment.

De 1e altviool mag zich weer heerlijk uitleven in de expositie van het Larghetto-thema van het 3e deel, een rustig liedje (in een nogal exotisch As-mineur) dat een soort serene kerstsfeer uitstraalt. Dit wordt vervolgens onderworpen aan diverse nogal somber gestemde variaties. In de coda van dit deel komt een hartverwarmend majeur alle somberheid wegvagen: puur geluk!

Het laatste deel is een feestelijk rondo. Het tempo vond ik aanvankelijk wat te voorzichtig, waardoor het betere huppelgevoel uitbleef (misschien was dit door de vrij ruime akoestiek ingegeven?). Dvorak bedacht in dit deel allerlei gekkigheden, waaronder een soort indianendans, en diverse grappige tussenwerpingen vanuit de 2e alt. Naarmate het stuk vorderde kwam het springerige rondo-thema wel steeds beter tot zijn recht. De finale wordt ingezet door (wie anders) de twee altviolen, met een unisoon in triolen geborstelde “Vader Jakob”-motief. Dit vervormt echter snel in een harmonische wenteltrap, die uitkomt bij een (op zijn zachtst gezegd) enthousiasmerend en molto accelerando galop naar de slotstreep. Ik heb dit feestje nooit stilzittend kunnen aanhoren, door allerlei spiegelneuronen die mijn strijkersreflexen volop gaan aanspreken. Ik excuseer mij bij deze nogmaals voor de elleboogstootjes die mijn buurvrouw mocht incasseren in dit verband!

Foto – Jan Hordijk

Wat een prachtig concert! Hulde aan RCMS voor het moedig programmeren van deze vooralsnog “niche” altvioolmuziek, ik hoop dat de collecte bij de uitgang genoeg heeft opgeleverd. Er was in ieder geval (beide avonden) aardig wat publiek en heel veel waardering!

Kristofer G. Skaug


In Memoriam Maurits Wijzenbeek

Op 17 maart jl. overleed de zeer gewaardeerde altviolist Maurits Wijzenbeek op de veel te jonge leeftijd van 66 jaar. Hij was van 1978 tot 2013 als altviolist aan het Muziekcentrum van de Omroep verbonden – eerst in het Radio Kamerorkest, daarna in de Radio Kamerfilharmonie. Sebastiaan van Eck, al sinds zijn vroege jeugd goed bevriend met Maurits, haalt herinneringen op.

Maurits was musicus in hart en ziel, en altviool spelen was zijn lust en zijn leven. Daarnaast was hij iemand die het fijn vond onderdeel te zijn van een familie. Hij hield van het menselijk contact en genoot van iedere ontmoeting: Maurits was een echt ’orkestdier’. De altvioolgroep van het Kamerorkest was een familietje in het klein. Er werd hartstochtelijk gemusiceerd, tegelijkertijd bleef er geen kans onbenut om over van alles met elkaar te discussieren. In de loop der jaren werd Maurits een van de bepalende gezichten van dit bijzondere orkest. Het gedwongen einde van het RKO en de daaropvolgende fusie met delen van het RSO kwamen dan ook hard aan.

Maar dit typeerde Maurits tot het einde: al kwam hij in een situatie terecht waarvoor hij niet had gekozen, hij wilde er het beste maken. Direct vanaf de start van het nieuwe orkest was dan ook zijn motto ’de RKF wordt gewoon het leukste orkest van Nederland’. Zijn intense betrokkenheid was wezenlijk voor het uiteindelijke succes van de RKF.

Maurits was geen man van gebaande paden en durfde over mentale drempels heen te stappen. Hij kon zijn ideeën altijd met enthousiasme brengen. Hij had uitgesproken idealen over de toekomst van het orkest. Hij zag een groot flexibel muzikaal apparaat, maatgesneden voor de modern opgeleide musicus, met veelzijdigheid en muzikale nieuwsgierigheid als uitgangspunt. Toen tijdens de laatste reorganisatie in Hilversum ensembles tegen elkaar werden uitgespeeld en er in de onderlinge strijd veel geld aan juridisch advies van dure advocatenkantoren werd uitgegeven, was zijn steevaste stelling: ’laten we niet zoeken naar wat ons scheidt maar naar wat ons verbindt’.

We hebben ons hele leven door veel samen gemusiceerd. Eerst in het Hilversums jeugdorkest, opgericht door een aantal moeders waaronder die van ons. Rond 1965 speelden we samen in een jeugdstrijkkwartet onze eerste Haydn-menuetten. De acht jaar in de Radio Kamerfilharmonie waren een kroon op onze muzikale vriendschap. Maurits werd meteen voorzitter van de orkestcommissie en was altijd bereid op ander gebied zijn steentje bij te dragen. Eigenlijk zat je niet in het orkest van Jaap van Zweden of Frans Brüggen, maar je zat in het orkest bij Maurits.

Toen een dirigent een keer met akelige opmerkingen iets probeerde te bereiken stond Maurits op en zei: nee meneer, zo gaan we hier niet met elkaar om. De dirigent matigde direct zijn toon.

Nieuwe collega’s werden geïnspireerd door Maurits’ aanstekelijke enthousiasme en natuurlijke warmte. Bij excentriekelingen, waar anderen eerder met een boog omheen liepen, rustte Maurits niet voordat hij ook met hen een band had opgebouwd.

Indrukwekkend was het einde van de RKF nu bijna 6 jaar geleden. Het slotconcert in het Concertgebouw zou voor veel musici het laatste concert in hun beroepsleven worden. Frans Brüggen had wegens zijn slechte lichamelijke conditie afgezegd. Er dreigde een roemloos einde, onder leiding van een invaller. Toen zei Maurits: kom, we gaan samen naar Frans en kijken wat we nog kunnen bereiken. Het werd een bijzonder bezoek, waarbij Maurits er geen twijfel over liet bestaan dat Brüggen gewoon moest komen. Nadat Maurits uiteindelijk had toegezegd dat we Frans desnoods met rolstoel en al uit zijn huis in Italië zouden ophalen was het pleit beslecht. Zo konden tientallen musici – waaronder Maurits zelf – hun loopbaan met een onvergetelijk concert beeindigen.

Na dit afscheid had Maurits tijd om een ander aspect van zijn muzikale talent te ontwikkelen. Door het overlijden van zijn vriend en collega Jouke van der Leest werd hij dirigent van het Cuypers Ensemble. Velen van ons hadden kinderen in dit jeugd strijkorkest, en kunnen beamen hoe hij jonge kinderen wist te inspireren. Op 25 januari was zijn laatste muzikale optreden: Maurits moest naar zijn dirigeerplek worden geholpen maar dirigeerde het Cuypers Ensemble vol passie, met als slot een hemelse Air van Bach.

Ook al was Maurits al enige jaren niet meer in dienst, zijn invloed is nog steeds voelbaar. Natuurlijk wordt ons bedrijf (Muziekcentrum van de Omroep, red.) in eerste instantie bepaald door de inbreng van alle actieve medwerkers. Maar de energie van hen die er niet meer zijn, resoneert nog op een bijzondere manier na. Dat is een reden voor dankbaarheid en misschien een schrale troost.

Sebastiaan van Eck

Viva Viola! ESVG: een relatief nieuwe, maar blijvende traditie!

door: Liesbeth Bloemsaat-Voerknecht

Twee jaar geleden vond voor het eerst een groot meerdaags Suzuki altviool feest plaats, in Watford, vlak bij London, genaamd ESVG 2017: European Suzuki Viola Gathering 2017. Tegen de 150 deelnemers waren toen gekomen. Het was een groot succes. En even inspirerend als twee jaar geleden in Watford was voor mij als docent de European Suzuki Viola Gathering 2019 (ESVG 2019) dit keer in El Escorial, Spanje. Wederom werd het georganiseerd door dezelfde twee fantastische Suzuki echtparen als de vorige keer, namelijk (alt)viool docente en teacher trainer Joanne Martin en haar man Peter King en de Londense viool- en altviool docenten Juan Drown en Mona Kodama. Weer ging ik er samen met mijn leerlingen Senne, Mira en hun moeders Marit en Boukje heen en weer kwam mijn man Edwin in hoedanigheid van strijkstokkenmaker mee, om strijkstokken te beharen, een lezing over de geschiedenis van de strijkstok te geven en eerste hulp bij viola-ongelukken te bieden.

Lezing van strijkstokkenmaker Edwin Bloemsaat

Peter King benadrukte meerdere malen in zijn speeches dat bij hem in de wetenschap aan de universiteit iedereen je voor gek zou verklaren als je zou zeggen: “volgend weekend ga je je geheel onbetaald volledig inzetten om een event met 280 deelnemers te helpen runnen; oh ja, reis- en verblijfkosten zijn voor eigen rekening”… dat zou volledig ondenkbaar zijn… bij ESVG hebben alle docenten zich wel zo ingezet, zo konden de kosten voor de deelnemers laag blijven. Uiteraard is dit niet te doen bij alle workshops waar je heen gaat om les te geven… onze schoorstenen moeten ook blijven roken, maar voor ESVG en de fijne sfeer die er heerst, heeft iedereen dit over! Viva viola!

Ik had speciaal gevraagd of ik de jongste groep mocht lesgeven. Die wens werd gehonoreerd. Om zoveel mogelijk mensen een kans te bieden, les te geven, kregen de zes groepen steeds van iemand anders les, iedere groep had drie repertoire lessen. Alleen bij de verschillende ensembles stond er steeds dezelfde docent voor in verband met de continuïteit. Tijdens dit weekend had mijn 1A-groepje van twaalf leerlingen drie groepslessen, de eerste les werd gegeven door de Spaanse Rosa Ma Lorenzo Cuesta, ik had het groepje als tweede en de derde les werd verzorgd door Alina Voicu. We staken direct de koppen bij elkaar om af te spreken wie wat zou doen en ik stelde voor om bij elkaar in de les ‘mee te draaien’ zodat de kinderen niet per ongeluk twee keer hetzelfde zouden doen en ieder een ander teaching point zou behandelen. Rosa deed aan het begin van de les prachtige dingen met een klankschaal waar de kinderen heel aandachtig naar luisterden en ze deed veel warming up- en stokoefeningen met behulp van popmuziek die ze uit haar I-pad toverde. Alina heeft onder andere een mooi stokhoudingsspelletje gedaan à la stoelendans met ouders in een kring met de ruggen naar elkaar, die de stok aan de punt vasthielden, de kinderen moesten steeds een goede stokhand maken en als Alina ging spelen moesten de kinderen rondjes lopen. Zo gauw ze stopte met spelen moesten ze zo snel mogelijk een stok pakken en een mooie stokhand maken. Degene die geen stok vond was ‘af’ (of er juist ‘bij’), hij of zij moest dan de altviool pakken en het volgende liedje met Alina meespelen. Eén ouder ging dan eveneens uit de kring, zodat er altijd 1 stok te weinig zou zijn, enzovoort. Heel effectief om veel liedjes te herhalen!

Mijn plan was ook om in mijn les ook de ouders echt bij de les te betrekken en ze niet alleen met hun schriftje op schoot aan de kant te laten zitten en af en toe toe te spreken. Maar ik had me wat voorgenomen: niet ergens mee laten klappen of met castagnettes tegenritmes laten spelen, maar mee laten zingen! En dat is wel een stap, want velen zijn absoluut niet gewend, ook maar een noot te mogen of moeten zingen in de les. Na onder andere de “Twinkle”-ritmes (spelend maar ook lopend en rennend volgens de choreografie van Children’s Music Laboratory van Elena Enrico) en het “Meiliedje” deed ik met hun al zingend en bewegend de tweede stem van “French Folk Song” uit het CML-curriculum. In de les liep het super goed, iedereen zong direct enthousiast mee – zowel de kinderen als de ouders: we zongen wel alleen op ‘la-la-la’ zodat er geen taalprobleem zou zijn (ik denk dat er 5 nationaliteiten in mijn groepje waren vertegenwoordigd). Zelfs de choreografie, namelijk afwisselend soepele kattekrabbewegingen door de lucht maken en drie keer klappen op de lange noot lukte uitstekend (slechts 1 ouder hield de kaken stijf op elkaar en deed niets mee: dat viel trouwens meer op dan dat ze wel had meegedaan en misschien een keer een intonatie- of coördinatiefoutje had gemaakt. Wat voor teken geef je met je armen over elkaar aan je kind?? maar dat terzijde). Uiteindelijk konden we het liedje zelfs tweestemmig doen in de les, de kinderen de eerste stem spelend op de altviool de ouders de mooie tweede stem zingend.

Bij de teachers’ meeting waarbij we het programma voor het concert van zondag bespraken, vroeg ik of ik eventueel “French Folk Song” met ‘mijn koortje’ op de tweede stem mocht doen! Tuurlijk! Leuk! Doe maar! … oeps, zou het wel lukken na 1 korte ‘repetitie’ in die les en een dag later? Gelukkig kregen we in de korte inspeelrepetitie nog gelegenheid het één keer snel te oefenen met de leerlingen van de lagere Suzuki boeken en twee andere docenten beloofden zich bij het koortje te voegen op de uitvoering. Tijdens de Play-down was het zover… het voorlaatste liedje was “French Folk Song”… met collega Monica Johnston (uit Hong Kong) had ik afgesproken dat zij de spelende altviolisten zou leiden en vooral pianissimo zou spelen… een klein koortje tegen rond de 200 altviolen, maar de balans was prima. De choreografie konden we er niet bij doen, want ik moest met de hand in de lucht de toonhoogte leiden, maar de klank was perfect! Een aantal docenten die in ons hoekje voor het podium met alle stukken stond mee te spelen, speelde ook nu mee… Heel bijzonder en een ontroerend moment voor mij was, dat Helen Brunner (de “grand old Suzuki lady” van Londen) na 1 toon doorhad, dat er ook een koortje stond, ze keek me aan, liet haar altviool zakken en zong spontaan uit volle borst met ons mee! Ik kijk de video af en toe terug en denk… ziezo, even dapper zijn, geloven in de capaciteiten van je groepje en jezelf en dan zet je zomaar iets nieuws, iets heel moois neer!

Liesbeth Bloemsaat, (Suzuki viool-, altviool- en CML-docent, Den Haag)

Altviolisten met docente Hannah Biss


In memoriam Ferdinand Erblich (1946-2019)

It was not my own idea to study with him. Back in 1998, my pre-college teacher Gisella Bergman suggested I check out this charismatic Austrian professor for my Bachelors Degree. Docile as I still was in those days, I decided to audition for him, and immediately knew he was the right choice; I went on to study with him for three years, graduating in 2001. Ferdinand managed to be inspirational with a single gesture, a witty expression, one of his famous winks, or just a perfectly delivered musical character. Even the Stamitz concerto, often considered a ‘necessary evil’ in the viola repertoire, was unforgettable when taught by Ferdinand. And then there was the wonderful Viennese charm he would give to Schubert’s Arpeggione Sonata – this is where the unique style of one of his own teachers, Amadeus Quartet violist Peter Schidlof, would peek around the corner and give me a whole new perspective. Needless to say, I flourished as Ferdinand’s student, and was always eager for the next lesson.

From those early years I vividly remember hearing Ferdinand in concert as well, particularly as the guest player in Dvorak’s Viola Quintet with the Prazak Quartet, a part he later played several times with my own Rubens Quartet. Also memorable were all the times I heard his warm and gentle voice from the heart of the Parkanyi Quartet, in particular in those pieces we shared a special love for, like the early Schubert B-flat quartet.

Playing chamber music, which would become my career, was a seed planted carefully and lovingly by Ferdinand – not strictly in a teacher role, but rather through his overall personality, inside and outside music. I was fortunate to share the stage with him on several occasions through the years, and I learned more than I can say. Generations of students from all over the world have benefited from his priceless chamber music coachings. I personally will always associate the Dvorak quintet with the memory of rehearsing it in Ferdinand’s living room, while his son Hans was building a toy railroad around the ensemble.

Ferdinand loved music dearly, but it wasn’t his only passion. He loved life in a broad sense, had very fine taste, and a nose for quality (but not posh) food, coffee, furniture and antiques. This is probably the root of his second (and eventually primary) career as a Persian carpet dealer. Those of us who mistook this for some kind of funny hobby were quickly persuaded otherwise. Ferdinand was well-respected in the business, thanks to a combination of solid expertise and healthy sales instincts. (These instincts once came in very handy for me when I called him for help with a crooked bow dealer, but that is a whole different story…) It made me smile to see new, tasteful additions to the interior of his Hilversum home, every time I visited, varying from carpets and antique Portugese tiles to a ramshackle harmonium that he just couldn’t not buy. Ferdinand didn’t need to be reminded to love life, even when he must have known his days were coming to an end.

Sadly, Ferdinand had been ill for a very long time. When we spoke, he wouldn’t elaborate, as if he didn’t want to burden me with his condition. But it was painful to see him slowly saying goodbye.

Dear Ferdinand, I owe you more than I can express in words. Your radiant artistry, sense of humor and joie-de-vivre have shaped and defined me as a musician and human being, and I am incredibly grateful for that gift. What a classy guy you were. Rest in peace.

Roeland Jagers

Verslag Britten Altvioolconcours 2019

door Kristofer G. Skaug, DVS redactie

Redactionele opmerking: Uitspraken van subjectieve aard worden op persoonlijke titel gepubliceerd, en vertegenwoordigen derhalve geen officiëel standpunt van de DVS.

De vierde editie van het Britten Altvioolconcours is afgelopen zondag (17 maart) gehouden bij het ArTEZ conservatorium in Zwolle. Onze wensen naar aanleiding van de deelname in de 2017-editie zijn verhoord: Niet alleen was er dit jaar sprake van een recordaantal van 19 deelnemers, maar ze kwamen ook nog eens van een groot aantal verschillende docenten af – zowel de voorlopleidingen / talentenklassen van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Zwolle waren goed vertegenwoordigd.

De deelnemers uit Categorie 2 (15-18 jaar) waren als eerste aan de beurt. Het verplichte stuk was het Adagio uit het altvioolconcert van Henk Badings, een stuk dat veel vraagt van de muzikale verbeeldingskracht van de spelers. Daarnaast speelde iedereen een stuk naar eigen keuze.

Het gaat te ver om een uitgebreide evaluatie te doen, maar we hebben kunnen genieten van in totaal 15 vertolkingen van Badings. Dit was voor de jury ook een onmisbaar ijkpunt om de kandidaten met elkaar te kunnen vergelijken.

Enkele deelnemers uit Categorie 2: Vlnr. Steffie, Mila, Sylven, Simon, Ida

Onder de opmerkelijke keuzestukken kunnen we noemen het technische hoogstandje Carnavale di Venezia (Paganini/Kugel), uitgevoerd door Brittenconcousveteraan Steffie de Konink (17, Delfgauw). De conservatoriumstudente Raquel Roldán (18, Utrecht) bracht een deel uit een zelden gehoord altvioolconcert (bewerking?) van J. Chr. Bach, met mooie volle klanken. De machtige Grand Tango van Piazzolla werd met veel bravoure gespeeld door Mila Kastelein (16, Den Haag). Een hele verademing tussen alle Bruch, Schumann, en overige “ijzeren repertoire” was dan ook de Blues voor Bennie (E. Pütz), een jazzy, Gerschwin-acthtig deuntje, met gepaste luchtigheid neergezet door Sylven van Sasse van Ysselt. Uberhaupt is mijn wens voor toekomstige edities van het Brittenconcours dat er bij de keuzestukken een “verbod” komt op standaardstukken zoals de Fantasie van Hummel, het Hoffmeister-concert enz. Er is zoveel leuk altvioolrepertoire van de 20e en 21e eeuw – duik daar maar in!

Sfeerimpressie: De jury luistert naar Sunniva’s voordracht van Tsintsadze

Tijdens de uitgebreide lunchpauze (die konden we goed gebruiken!) was er juryberaad voor Categorie 2. De DVS had een stand neergezet om nieuwe vrienden te werven en ook het verkoop van een breed assortiment van gadgets, stickers en CD’s.

De stand van DVS, bemand door Sofie!

Na de break waren de jongsten aan de beurt: In Categorie 1 (10-14 jaar) waren er vier kandidaten dit jaar. Het verplichte werk was het derde deel uit de Sonatine (op.35b) van Berthold Hummel, een leuk allegro dat hobbelt tussen 4/4 en 3/4 maten, technisch goed toegankelijk voor jonge altviolisten (alles kan desnoods in de 1e positie gespeeld worden), maar met genoeg mogelijkheden tot uitdieping en tempoversnelling voor de iets meer gevorderden.

Deelnemers uit Categorie 1: vlnr. Norea, Tygo, Sarah

Norea Quirijnen (14, Zutphen) liet al gelijk zien hoe dat moest: ze speelde met grote expressiviteit de hele Sonatine (waar ook hele mooie lyrische passages in zitten), en rondde af met het verplichte laatste deel in een verrukkelijk hoog tempo. Daarna kwam Juliëtte Gielen (12, Rijswijk) met het mooie – en voor mij nog onbekende – Chanson Celtique van Forsyth. Tygo de Waal (12, Ooltgensplaat) had een concert van Händel voorbereid, en de charmante Sarah Sikkes (10 jaar, Amstelveen) bracht als laatste kandidate van dit concours de bekende Siciliënne van Fauré.

Tijdens het wachten op de uitslag van de jury hielden Karin Dolman en Ursula Skaug een pitch namens de DVS, waarin o.a. een oproep werd gedaan voor nieuwe bestuursleden, rayonhoofden en student-contactleden. Gelukkig hadden ze heel veel te melden, want de jury had echt even nodig om eruit te komen, met zoveel goede kandidaten.

Karin en Ursula pitchen voor de DVS tijdens het juryberaad

Om 17:20u kwam de jury eindelijk in de zaal terug en nam plaats op het podium: Yke Topoel, Ásdís Valdimarsdóttir, Roeland Jagers, Loes Visser, Liesbeth Steffens en Francien Schatborn. De uitslag luidde als volgt:

Categorie 1 (10 t/m 14 jaar)
1e prijs en jongerenjuryprijs: Norea Quirijnen (14 jaar, Zutphen)
Uit het juryrapport: “Norea Quirijnen is een echte verhalenverteller. Ze maakte indruk met haar sprookjesachtige spel, mooie uitstraling en enorme flair.”
Aanmoedigingsprijs (DVS Bladmuziekprijs): Sarah Sikkes (10 jaar, Amstelveen)

Categorie 2 (15 t/m 18 jaar)
1e prijs en jongerenjuryprijs: Sunniva Skaug (15 jaar, Delft)
Uit het juryrapport: “Sunniva Skaug gaat volledig op in de muziek en geeft met haar gedreven energie en muzikaliteit elke noot een eigen lading mee.”
2e prijs: Elin Haver (15 jaar, Amstelveen)
3e prijs: Mila Kastelein (16 jaar, Den Haag): Woudschotenprijs
Aanmoedigingsprijzen:
Raquel Roldán i Montserrat (18 jaar, Utrecht): DVS Bladmuziekprijs
Ida Weidner (17 jaar, Amsterdam): Concertbonnenprijs Orkest van het Oosten
Extra jongerenjuryprijs: Steffie de Konink (17 jaar, Delfgauw)

De DVS Bladmuziekprijzen gingen naar Sarah Sikkes en Raquel Roldán.

De volledige uitslag (inclusief het Britten Celloconcours 2019) vindt u hier.

Norea en Sunniva zullen met het Britten Jeugd Strijkorkest soleren op zondag 7 april bij het traditionele laureatenconcert in De Spiegel (Zwolle). Meer informatie over dit concert vindt u hier.

Hartelijk dank aan de organisatie, met name René Luijpen (die na dit concours terugtreedt als voorzitter), Jorien Quirijnen, Dorien Deodatus en Loes Visser.

(Bijna) Alle deelnemers van het Britten Altvioolconcours 2019

Altvioolduo Black Büyü wint de Grote Kamermuziekprijs 2019

De Grote Kamermuziekprijs is het jaarlijkse concours voor kamermuziekenensembles van het Koninklijk Conservatorium Den Haag en Codarts Rotterdam, mede georganiseerd door de Kamermuziekvereeniging Rotterdam.

De editie 2019 leverde een gedeelde eerste prijs op voor het altvioolduo Black Büyü (Kardelen Buruk en Kellen McDaniel). Dit ensemble heeft recentlijk veel lof geoogst voor de vernieuwende musical-voorstelling Moonwalk bij het Internationale Altvioolcongres 2018 in Rotterdam.

De DVS is zeer verheugd dat een altvioolduo op deze manier in de nationale schijnwerpers komt, en feliciteert van harte!